Hoe verdelen we de schaarse ruimte in ons land en wie bepaalt welk plan voorrang krijgt als de schaarse ruimte op is?

Nederland heeft een lange geschiedenis van ruimtelijke ordening en zorgvuldige planning van onze openbare ruimte. Van het gezamenlijk onderhouden van middeleeuwse dijken en de aanleg van de Amsterdamse grachtengordel en de Afsluitdijk, tot het vrijhouden van het Groene Hart en het opspuiten van IJburg. Al polderend werden onze gezamenlijk belangen daarbij afgewogen, land gemaakt en ons land stap voor stap ontgonnen. Deze traditie kreeg na de oorlog vaste – en dwingende – vorm door opeenvolgende nota’s Ruimtelijke Ordening, te beginnen met de Nota Westen des Lands in 1958, de decentralisatie aan het begin van deze eeuw en nu weer meer landelijke sturing doormiddel van de Nationale Omgevingsvisie. Deze visies bepalen waar gebouwd mag worden en waar niet, waar ruimte is voor duurzame energie, of ruimte voor de rivieren, de stijging van het waterpeil in het IJsselmeer, ecologische verbindingen, nieuwe snelwegen of spoorlijnen. Ook in Amsterdam en de metropoolregio leggen de plannen voor de circulaire industrie, duurzame energie, woningbouw, recreatie en landbouw concurrerende claims op ruimte.

Ons land is overduidelijk te klein voor al deze vragen, ook al lijken ze allemaal hard nodig. Wie bepaalt welk belang voorrang heeft en waarom? Hoe bepaalt dat de inrichting van onze steden? In Ruimte! Ruimte! Ruimte! zoeken we naar antwoorden op deze vragen en bespreken we – soms kleinschalige en soms vergaande – consequenties van deze keuzes.

Samengesteld door
Servaz van Berkum
Programmamaker
In samenwerking met
Robbert Bovee
Programmamaker Ruimtelijke Stad
Lisan Klop
Programmamaker Ruimtelijke Stad
Bas de Zwart
Programmamaker Ruimtelijke Stad
Robin Ringel
Stagiair Ruimtelijke Stad
Mediapartners
Inhoudsopgave
Is Nederland te klein voor onze ambities?

Nederland heeft een lange geschiedenis van ruimtelijke ordening en zorgvuldige planning van de openbare ruimte. Van het gezamenlijk onderhouden van middeleeuwse dijken en de aanleg van de Amsterdamse grachtengordel en de Afsluitdijk, tot het vrijhouden van het Groene Hart en het opspuiten van IJburg. We moeten wel, want we zijn een klein land met heel veel inwoners. Door polderen wisten we altijd een oplossing te vinden, maar is er straks ook nog voldoende ruimte voor één miljoen geplande woningen? Voor klimaatadaptatie, voor de opwekking van duurzame energie, voor landbouw, natuur, voor de circulaire industrie en de bereikbaarheid van onze steden? En welk plan krijgt straks voorrang als we voor al die plannen niet genoeg ruimte hebben?

Leefbaar
Leefbaar
Hoe maken we Nederland slimmer bereikbaar?

Voor ons kleine land hebben we een enorme infrastructuur, veel spoor, veel snelwegen en nog veel meer parkeerplaatsen. Maar hebben we ook genoeg ruimte voor onze groene en sociale ambities? Is er ruimte om te spelen, om het water van extreme buien op te vangen, of om gewoon lekker voor je deur te zitten? Kunnen we Nederland beter bereikbaar maken voor mensen en goederen en toch minder ruimte te besteden aan mobiliteit?

Bereikbaar
Bereikbaar
Hoe maken we Nederland groener?

In ons land leven niet alleen mensen, Nederland is ook thuis voor veel diersoorten. Van dassen tot zeehonden, van zeldzame insecten tot bijzondere vogels.

Fill 175 Groen
Fill 175 Groen
Hoe maken we Nederland klaar voor het klimaat van morgen?

We weten dat het klimaat aan het veranderen is en we weten dat het daarom warmer, natter én droger wordt. Maar we weten niet wanneer of waar het hoe warm wordt of hoeveel regen er op een specifieke dag gaat vallen. Toch kunnen we ondanks deze onzekerheid anticiperen op de meest voor de hand liggende scenario's. Kunnen we door meer ruimte voor de natuur de grootste klappen opvangen? Wat gaat dit betekenen voor de landbouw, voor de woningbouwopgave en de bereikbaarheid van ons land?

Klimaatbestendig
Klimaatbestendig
Hoe maken we Nederland klimaatneutraal?

We willen dat Nederland van morgen niet meer bijdraagt aan klimaatverandering, daarom willen we CO2 neutraal gaan leven. Dit is een mooie ambitie, maar kunnen we dit ook echt waarmaken? Welke keuze moeten we maken om ons land klimaatneutraal in te richten? Is straks meer ruimte nodig voor energieopwekking en waterberging?

Group 565 Klimaatneutraal
Group 565 Klimaatneutraal
Hoe maken we Nederland klaar voor de slimme, circulaire economie?

De nieuwe economie is slim, digitaal en circulair, maar dit is lokaal soms ook vies en vraagt lokaal soms opeens veel energie. Wat gaat dit betekenen voor de inrichting van ons land? Hebben we straks meer ruimte nodig voor de circulaire havens, voor datacenters en voor het sluiten van de grondstoffenkringloop?

Ondernemend
Ondernemend
Hoe maken we onze steden gezonde plekken om te leven?

Overal ter wereld groeien steden. En met die groei van onze steden, groeien ook de ambities voor onze omgeving. De toekomst van onze steden is duurzaam, prettig, eerlijk én gezond. Maar hoe ziet een gezonde stad er precies uit? Hoe bouwen we zo’n stad eigenlijk? Hoe wordt die gezonde omgeving beschikbaar voor iedereen? En hoe maak je die grote ambities eigenlijk waar?

Gezond
Gezond
Welke rol speelt hout in de transitie naar een duurzame bouw?

Waar niet hernieuwbare materialen zoals beton, staal en baksteen in de laatste eeuw de meest gebruikte bouwstoffen waren om steden te bouwen, worden de negatieve effecten van deze fossiele bouwmaterialen op het klimaat steeds duidelijker. Hernieuwbare, of biobased materialen, met in het bijzonder hout, bieden een totaaloplossing voor het (her)ontwikkelen van een ‘future proof’ gebouwde omgeving. Onder de noemer ‘mass timber’ worden ondertussen hoogwaardig producten ontwikkelt waarmee complete constructiesystemen en hoogbouwprojecten kunnen worden gemaakt. Wat zijn de voor- en nadelen van houtbouw? Welke invloed heeft houtbouw op de ruimtelijke ontwikkeling van steden? En wat betekent hout voor de huidige woning vraagstukken? In dit dossier bekijken we houtbouw in Nederland en daarbuiten. We laten je zien wat er al speelt in de wereld van houtbouw en hoe de transitie naar houtbouw de bouwwereld beïnvloedt. We nemen je mee naar projecten en ontwikkelingen die ons en andere bouwers inspireren en laten je zien welke personen achter deze transitie schuilgaan.

Group 565 Klimaatneutraal
Group 565 Klimaatneutraal