Blog! De stad zonder bezit

Moderatie Hans Karssenberg (Stipo / Inspiring Cities) en Marieke Rietbergen (Creative Cloggy / Inspiring Cities).

“Er is een revolutie gaande” volgens Farid Tabarki, trendwatcher of the year (Studio Zeitgeist), "wij (jij) bepalen wat gebeurt.” Decentrale organisatie neemt over en dat laat Farid op diverse wijzen zien. Waar we vroeger hotelketens als centrale organisaties nodig hadden kan nu iedereen via Airbnb.com hotelier worden. 3D-printers zorgen ervoor dat we producten die we zelf ontwerpen ook zelf kunnen produceren, Intertoys wordt in de toekomst een soort Fablab, en ook wekken we onze eigen energie op via coöperaties als Amsterdam Energie. Tal van voorbeelden passeren de revue. Informatie delen en radicale transparantie zijn de toverwoorden: de Shared City is in volle opkomst.

Deze radicale transparantie zie je terug in fenomenen als Wikileaks, sociale media en medische dossiers die gedeeld worden. Open data worden steeds normaler bij overheden en aanverwante instanties. De meest extreme vorm tot dusver is de Noorse belastingdienst, Skattelister, die alle inkomsten van de burgers online inzichtelijk maakt.
Organisaties maken ook steeds meer gebruik van onze alertheid en drang tot het delen van informatie. #NS #Fail is de meest accurate bron van informatie voor ProRail om storingen en defecten te localiseren.

“Hoe zit het met privacy?” komt een vraag uit het publiek. “Ik deel graag informatie, maar wil graag enigszins privacy behouden.” Farid geeft toe dat het bijna onmogelijk is om aan de huidige ontwikkelingen te ontkomen. Hij schermt zijn persoonlijke informatie af op Facebook, maar weet dat de realiteit is dat Facebook alles weet en opslaat.

Reclame Spotje Boorgaatje

Dan gaan we verder via Skype. Aldo de Jong, van Claro Partners, komt vanuit Barcelona live vertellen over gedeelde vervoersvormen. Hij geeft in een korte presentatie aan dat de joy of ownership vaak al snel wordt overgenomen door een burden of ownership. Het genot van eigendom kan verlengd worden door meer te delen. Hij ziet daardoor nieuwe businessmodellen ontstaan en ziet, net als Farid, dat radicale transparantie en vertrouwen de basis zijn van deze modellen. De toekomst ligt in het online registreren en regisseren van uitwisselingen. Organisaties hebben alleen een internetverbinding nodig en gebruikers kunnen peer to peer vervoersmiddelen delen (bijv. carpoolen) en uitwisselen (op verschillende momenten van dezelfde auto gebruik maken).

Reclame Share-a-bed

Ivonne Jansen-Dings (Waag Society / apps for Amsterdam) geeft in diverse voorbeelden aan hoe open data kan bijdragen aan leefbaarheid in de openbare ruimte. Op Hawaii worden tsunamimelders door bewoners geadopteerd, zodat deze met regelmaat worden gecontroleerd of ze nog werken. Maar ook het produceren van protheses met 3D-printers in Indonesië, zodat op betaalbare wijze in een behoefte kan worden voorzien.

Cleantech (Tegenlicht). Bekijk het filmpje hier CleanTech: De Schone Toekomst. Van 39:45 tot 44:24.

Tess Broekmans (Urhahn Urban Design) en Marjolein Peters (Studio Scale) werkten 12 jaar geleden bij DRO en deden met een team mee aan een prijsvraag over de woonwijk van de toekomst. Marjolein geeft aan dat je niet veel kunt doen, de meeste wijken bestaan al, dus moet het plan daar in te passen zijn.

Ze kwamen met Het Gras van de Buren. In dit plan heeft iedere bewoner een basispakket aan ruimte nodig voor zichzelf, maar kamers voor logeren, sauna, muziek en de tuin kunnen worden gedeeld. De casus is destijds uitgewerkt op de wijk Buitenveldert. Anno nu, vertelt Tess, blijkt de praktische kant nog niet heel haalbaar te zijn geweest. De plannen zijn nog steeds actueel, al was de huidige crisis destijds nog niet te voorspellen. Kamerdelen is echter nog niet iets wat bewoners makkelijk doen, een sloep is een voorbeeld waarbij dat gemakkelijker gaat. In CPO’s die in ontwikkeld worden, zie je het principe van gedeelde ruimtes al wel terugkomen. Hoe creëer je het vertrouwen om het delen aan te durven gaan?

Design en Society studenten leggen een nieuwe ontwerpopgave voor, gericht op fysieke, economische en maatschappelijke gevolgen van het delen van producten en diensten. Als grondstoffen in 2024 schaars zijn, hoe gaat onze stad er dan uitzien? Via Twitter worden uiteindelijk reclameslogans verstuurd die bijdragen aan de gedeelde stad:

jansenmartijn : "samen meer met minder" #sharedcity
AyNacro : Slogan: Share Your solids trust your neighbor #sharedcity #cityThinkLab #designinsociety
AyNacro : Er moet voortaan multiefunctioneel/bestemmingloos gebouw worden. #sharedcity #cityThinkLab #designinsociety
s_timmer : Focus op individu, producten reflecteren immers persoonlijkheid #sharedcity #sharedcity/ep #CityThinkLab #designinsociety
dvdvz : Stimulate and facilitate the needs of the people (creativity, infrastructure, education) to get them to use abandonned spaces #sharedcity

Wat zijn de effecten hiervan?
Inge Oskam vertelt dat het delen van producten automatisch zorgt voor minder en daardoor duurdere producten. Ook ziet zij noodzaak om de 3D-printer een recycle functie te geven, zodat we geen overproductie krijgen: cradle to cradle op niveau van huishoudens. Een andere trend die haar opvalt, is dat er geen machines meer worden aangeboden maar de diensten die deze machines leveren. Een soort boorgaatje dus. Aldo ziet dat het vertrouwen in vreemden een belangrijke ontwikkeling moet doormaken voor je diensten kan leveren via de stad. Farid ziet met name potentie in het energie opwekken, daar kan veel geld in verdiend worden. Zelforganisatie ontwikkelt zich verder: iedereen kan gedecentraliseerd regelen.

Hans stelt nog een vraag: “Waar ontleen je straks je status aan, als je geen eigendom meer hebt?” Volgens Farid gaan merken zich vanzelf koppelen aan diensten die onderscheidend zijn. Bijvoorbeeld het Hilton die via Airbnb haar naam verleend aan kamers die bij hun concept passen.

Volgende keer in City Think Lab een expertsessie waar Playing City en Arrival City worden verkend en een aanzet komt tot mooie publieksbijeenkomsten in het najaar op maandag 10 september. Aanmelden via