Blog! Accepteren en afwaarderen

Accepteren en afwaarderen
Talk of the Town #39 - Leegstand anno nu

tekst: Klara van Duijkeren
illustratie: Lobke Alkemade

“Leegstand is duidelijk een urgent onderwerp”, stelt moderator Ruben Maes met een blik op de volle zaal, een paar minuten over zes. Ja, we voelen inderdaad de tijd dringen en zijn benieuwd naar de stand van zaken. Wethouder Maarten van Poelgeest en Paul Oudeman van de Kantorenloods zijn te gast. Er is een partij die de urgentie minder lijkt te voelen: de kantooreigenaren. Hun afwezigheid lijkt exemplarisch en wordt de rode draad door het gesprek.

De avond zal vooral gaan om het afwaarderen van grote bedragen, volgens een aantal aanwezigen gaat het om tien miljard of een veelvoud daarvan. Leegstaande kantoren, voorheen hoofdzakelijk bestempeld als een ruimtelijk probleem, worden steeds meer een financiële kwestie. De wethouder legt uit dat we allemaal het verlies moet accepteren. “Als de afwaardering van de panden wordt doorgevoerd hebben we met z’n allen een wat lager pensioen. De schade is moeilijk in te schatten, een deel van de voorraad is doorgeschoven naar buitenlandse naamloze vennootschappen, dus de afname geldt ook voor Duitse pensioenen!”. Dat is een schrale troost. En ook de gemeente neemt haar verlies, de helft van alle ruimtelijke plannen in Amsterdam zijn stopgezet.

Snel naar de kernvraag van de avond. Wat is het effect van de maatregelen die ruim een jaar geleden bij Talk of the Town door Van Poelgeest zijn gepresenteerd? We moeten niet denken dat de eigenaren zich in de tussentijd helemaal afzijdig hebben gehouden. Er zijn wel ideeën over een nieuwe invulling van leegstaande werkplekken, zoals bij het GAK-gebouw. Andere handelaren gooien juist radeloos hun vastgoed in de uitverkoop: “Huur nu een verdieping en krijg de tweede er gratis bij!” Maar het doel van vorig jaar, om vraag en aanbod dichter bij elkaar te brengen, is nog niet helemaal behaald. De meeste eigenaren beseffen nog niet welke mogelijkheden er zijn voor het vullen van hun vastgoed. Als het goed is, zorgt de ingevoerde kraak- en leegstandwet voor meer druk. Het effect van deze wet zal pas vanaf september merkbaar zijn, dan komt de gemeente met gedwongen voordrachten voor leegstaande kantoorpanden. Het is afwachten of de eigenaren naar de rechter stappen en welke juridische processen hier op zullen volgen.

Bij bepaalde panden is de transformatie wel al in gang gezet, en het effect op de panden en de buurt is meteen zichtbaar. Een niet genoemd, maar wel interessant initiatief is bijvoorbeeld Het Nieuwe Kantoor. De gemeente draagt hier aan bij door de regels aan te passen. Voor veel mensen ligt de transformatie naar woningen het meest voor de hand. Om deze transformatie te stimuleren overhandigd SEV het rapport Wonen na kantoortijd aan de wethouder, een handleiding waarmee hij zelf in 29 stappen een kantoor kan ombouwen tot woning. Iedereen kan dat en de handleiding is gratis te downloaden op de website van SEV. Nu alleen nog een pand verwerven.

De handleiding is gemaakt in samenwerking met Paul Oudeman (Kantorenloods). Hij benadrukt wederom dat het vooral van belang is dat de eigenaren het idee van de transformatie zien zitten. Hiervoor is bij hen een cultuuromslag nodig. Is er wel voldoende kracht aanwezig bij de creatieven in de stad om iets aantrekkelijks aan de eigenaren te kunnen presenteren? Oudeman vraagt zich af wie er 200 kunstenaars kan mobiliseren om een gigantisch kantoor mee te vullen. Maes: “Waarom staat er nu niet iemand op die zegt: 'Paul ik ga dit regelen?'” Zo blijkt dat er ook aan de kant van de beheerders van de gebouwen een omslag moet worden gemaakt. De positie tussen eigenaar en gebruiker is bepaald niet makkelijk; er is veel kennis, idealisme en overtuigingskracht nodig om hier een brug te slaan. Het publiek reageert met de stelling dat de gemeente bottum-up initiatieven beter zou moeten faciliteren. Maar waarom moet de gemeente dit doen? De coöperaties zouden deze rol ook op zich kunnen nemen, zij hebben tenslotte de kennis en ervaring in huis.

De vraag is of mensen wel op deze kantoorlocaties willen wonen. Zijn leegstaande kantoren en woningnood niet twee verschillende problemen (lees hier meer over in dit artikel Ruimtevolk)? En slopen, is dat geen optie? Zoals Van Poelgeest aan het begin van de avond zegt: “Verkeerde plek, slechte kwaliteit, weg met die troep.”

Welke transformatie dan ook, het draait om accepteren en afwaarderen en wel zo snel mogelijk. Alleen zo kan nieuw leven in deze gebieden ontstaan. Vooruitschuiven maakt het probleem alleen groter, iets wat veel bankiers en beleggers zich reeds beseffen. Nu de eigenaren nog. Van Poelgeest stelt voor dat de moderator, Ruben Maes, een poging waagt. Kan hij de vastgoedhandelaren niet overtuigen? Zo ontstaat het idee om over drie maanden wederom bij elkaar te komen, nu met aanwezigheid van de eigenaren, zodat ruimtezoekers de kans krijgen hun ideeën gelijk bij ze te pitchen. Een nuttige afsluiting van een interessante avond.