Report! Nederland van Boven gezien

Nederland van Boven werd een hit. Het slowtv-experiment op de Nederlandse televisie sloeg bijzonder aan. Geert Rozinga, de eindredacteur met hoogtevrees, bracht 60 uur aan materiaal terug tot tien prachtige afleveringen waarin droge data bijzonder intrigende en esthetische televisie opleverden. Op 9 februari sloot het succesvolle programma af met een live versie in Pakhuis de Zwijger waarbij gretig gebruik gemaakt werd van de negen enorme beamschermen om ook hier het Nederlandse landschap om te toveren tot een visueel kunstwerk, vanuit de lucht gezien.

Volgens Rozinga is 'lengte' het geheim van het programma: de pauze, de rust en de mystiek van de prachtige beelden lieten ons gefascineerd ons land beleven dat behalve vol en vies zo ongelofelijk groen en uitgestrekt bleek. De schoonheid van chaos van bovenaf, de patronen in de hectiek aan de grond konden we zien vanuit het Godsperspectief. Het liet ons zien hoe voorspelbaar we zijn en hoe verrassend de wereld om ons heen.

Niet alleen boeiden de composities van de shots maar ook de braafheid en de voorspelbaarheid van onzelf en ons gedrag. Een enorme hoeveelheid feiten en informatie laat zien hoe we tegelijkertijd opstaan en contact maken via de telefoon. Hoe we ons op Koninginnedag massaal naar het Museumplein begeven en op een zomerse dag de pont van Millingen overladen.

Geïnspireerd door een Noors voorbeeld, waarbij 134 uur aan televisiebeelden werden samengevoegd tot een slow-tv televisiehit bracht de VPRO ons chaotische en verdeelde land van boven in beeld. Als God kunnen we nu kijken naar onszelf en zien dat het goed is. Dat er systemen en patronen te herkennen zijn, dat de rotzooi en de chaos van bovenaf fascinerend zijn. Dat het samenvloeit tot een perpectief van afstand en berusting. Het was een risicovol experiment, veel geld en veel zendtijd waren er mee gemoeid. Ook was er geen enkele mogelijkheid tot scripten. De A28 garandeert elke ochtend een fantastische spits, maar wanneer je met een helikopter en een camera op zoek gaat naar de dagelijkse verstopping van de verkeersader blijkt iedereen voor de A4 te hebben gekozen.

Stadsdichter Menno Wigman raakte aan het poëtische karakter van het programma, de weemoed van de stadsvlucht. De lineaal langs ons bestaan en de symmetrie in een stad vol met bier en regen.

Wat ten grondslag ligt aan het programma is een enorme hoeveelheid data, beschikbaar gesteld door bronhouders die niet durfden te dromen van zo'n overweldigende verbeelding van de informatie. Uit vertrouwen gaven ze hun data mee teneinde te laten zien welke patronen er in ons land te herkennen zijn. Wekenlang zaten onderzoekers temidden van cijfers en targets te zoeken naar de diamanten tussen alle ruis. Jaloers op hun collega's in het luchtruim waren ze allerminst, zij hoefden niet cirkelend over de stad op zoek naar nieuwswaardige feiten maar ontleden ons polderlandschap vanuit statistische informatie en het samenvoegen van nuttige en nutteloze data.

De vraag waarmee de avond werd afgesloten is van wie al deze informatie is, en van wie het zou moeten zijn. Waarom zitten instanties op de informatie die voor burgers met ondernemingszin veel op kan leveren. Een pleidooi voor open data, voor het vrijgeven van de informatie. De VPRO geeft aan een aantal beelden onder vrije licentie online te zetten, een hoopvolle stap voor de volle zaal bezoekers.