Van koelhuis tot Rijksmonument met culturele en publieke bestemming

Pakhuis de Zwijger werd gebouwd in 1933-1934 naar een ontwerp van architect J. de Bie Leuveling Tjeenk en constructeur K. Bakker. Het gebouw is een exponent van het zakelijk expressionistisch bouwen. Bijzonder is de betonnen draagconstructie bestaand uit paddestoelkolommen en de aan twee zijden forse uitkraging boven de fundering. Uit vroegere tijden zijn drie pakhuizen aan de Oostelijke Handelskade overgebleven, waaronder Pakhuis de Zwijger. Het pand werd gebruikt als koelhuis voor bederfelijke producten. De drie gebouwen zijn enige jaren geleden tot Rijksmonument bestempeld. Pakhuis de Zwijger beleefde de afgelopen decennia roerige tijden. Het is lang gekraakt geweest en was toen een belangrijke oefenruimte voor popmuziek in Amsterdam. Zo repeteerden onder meer Herman Brood en Loïs Lane er jarenlang. Menig plan tot herbestemming van het pand sneuvelde en voor de stedelijke ontwikkeling van de vroegere havens van Amsterdam werd een brug door het pakhuis aangelegd.

Zwijgervroeger1.jpg

In 1997 gaf de Gemeente Amsterdam aan Pakhuis de Zwijger een culturele en publieke bestemming. De gemeente stelde voormalig Vrieshuis Amerika-bespelers Martijn Verver en Jasper Broelman in de gelegenheid een concept voor het pakhuis te ontwikkelen en een projectontwikkelaar aan het initiatief te verbinden. Daartoe werd Stichting de Zwijger opgericht. Na een aantal wijzigingen is het stichtingsbestuur nu als volgt samengesteld: Egbert Fransen (directeur Cultuurfabriek), Marleen Stikker (directeur Waag Society) en Martijn Verver (voormalig Vrieshuis Amerika en nu VPRO Digitaal).

ZW4.jpg

Jaren van plannen schrijven en onderhandelen gingen zonder concreet resultaat voorbij. Vanaf 2000 brak een periode van grote onzekerheid aan over het voortbestaan van het pakhuis, waarin het met tussenkomst van het Cuypersgenootschap uiteindelijk tot Rijksmonument werd uitgeroepen. Begin 2002 gaf het Project Management Bureau van de gemeente Stichting de Zwijger wederom de opdracht een haalbaarheidsstudie te verrichten. Na veel omzwervingen kwam Stichting de Zwijger een jaar later, via adviseur Dieric Elders en architect André van Stigt, met Stadsherstel Amsterdam NV in contact. Na een intensieve periode van planontwikkeling verleende Gemeente Amsterdam eind 2004 na een Raadsbesluit de benodigde subsidies voor de herontwikkeling van het pakhuis. Stadsherstel is inmiddels eigenaar van het gebouw.

ZW3.jpg

www.stadsherstel.nl
www.burovanstigt.nl

Pakhuis de Zwijger 26 september 2006 geopend

Stichting de Zwijger en Stadsherstel Amsterdam NV werkten samen met architect André van Stigt aan de herbestemming van Pakhuis de Zwijger, het markante pakhuis aan de Piet Heinkade waardoorheen het verkeer over de Jan Schaeferbrug naar het Java-eiland rijdt. Op 26 september 2006 is Pakhuis de Zwijger feestelijk geopend.

Pakhuis de Zwijger is getransformeerd tot een gebouw voor de creatieve industrie met hoogwaardige technologische faciliteiten waarin wordt gecreëerd, geproduceerd en waar publieke activiteiten en programma's plaatsvinden. Een plek waar innovatie voorop staat, maatschappelijke ontwikkelingen continu worden bevraagd, beleid en praktijk met elkaar geconfronteerd, grenzen tussen disciplines overschreden en het experiment niet wordt geschuwd. Ontmoeting en uitwisseling staan centraal bij voorstellingen, conferenties, radio-, tv- en internetprogramma's, exposities en concerten. De maximale capaciteit is 800 personen.